> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://www.ingeluid.nl/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # Twee deuren, één gesprek - URL: https://www.ingeluid.nl/artikelen/twee-deuren-een-gesprek/ - Published: 2026-09-23T20:25:49.000Z - Updated: 2026-09-23T20:27:19.000Z - Author: Thomas Ophof - Tags: Artikel, Achtergrond *Hoorzorg aan twee kanten van de grens — deel 1* Dezelfde taal. Dezelfde fabrikanten. Vaak zelfs dezelfde toestellen op tafel in de aanpaskamer. Wie in de Nederlandse of Belgische hoorzorg werkt, zou verwachten dat de systemen eromheen ook op elkaar lijken. Dat doen ze niet. Een Nederlandse en een Vlaamse audicien kunnen dezelfde klant met hetzelfde audiogram tegenover zich hebben, terwijl die klant een heel andere route heeft afgelegd om daar te komen. In dit tweeluik leggen we beide systemen naast elkaar. Niet om een winnaar aan te wijzen, maar omdat je je eigen systeem pas goed ziet als je het van buitenaf bekijkt. Dit eerste deel gaat over de inrichting. Het tweede over wat beide landen, ondanks alle verschillen, met elkaar delen. ## Nederland: vrije toegang, twee kaders eromheen Voor Vlaamse lezers, in het kort. Een hoortoestel leveren mag in Nederland altijd. De audicien is vrij toegankelijk, er is geen wettelijke verwijsplicht, en naast de verzekerde zorg bestaat een vrije markt waarop iemand een toestel gewoon zelf kan kopen. De drempels zitten in twee kaders die daaromheen liggen. Het eerste kader is de zorgplicht van de audicien. Komt iemand niet verwezen binnen, dan voert de audicien triage uit volgens de NOAH-veldnorm: anamnese, beoordeling van het oor en audiometrie, met pluis of niet-pluis als uitkomst. Bij niet-pluis gaat het Hoorprotocol pas verder na consultatie van een KNO-arts of audiologisch centrum. Kinderen en volwassenen met een complexe zorgvraag lopen sowieso via het audiologisch centrum. Deze criteria staan los van de vraag of iemand een vergoeding wil. Het tweede kader is de vergoeding. Daarvoor moet het gehoorverlies gemiddeld 35 dB of meer zijn, gemeten over 1000, 2000 en 4000 Hz, of er moet sprake zijn van ernstige tinnitus. De basisverzekering vergoedt dan 75%, volwassenen betalen 25% eigen bijdrage. Kinderen tot 18 jaar krijgen het toestel volledig vergoed, maar hebben daarvoor een verslag van een audiologisch centrum nodig, en voor dat centrum weer een verwijzing van de huisarts. Binnen dat tweede kader doorloopt de audicien het Hoorprotocol: metingen, aangevuld met de HOORvragenlijst over luistersituaties en doelen. Daaruit volgt een indeling in een van vijf categorieën, gekoppeld aan een hoortoestellendatabase die inmiddels ook voor cliënten openbaar is. Het recht is functiegericht omschreven: je hebt geen recht op een bepaald toestel, maar op wat je nodig hebt om in je dagelijks leven te kunnen functioneren. Er zit ruimte in voor professioneel oordeel. De audicien mag met een onderbouwing in het dossier één categorie hoger gaan; voor twee of meer categorieën is het oordeel van een klinisch fysicus-audioloog nodig. Voor een toestel buiten de categorieën dient de audicien of audioloog een gemotiveerde aanvraag in bij de zorgverzekeraar. En daar komt een derde element bij: wat een verzekeraar precies vraagt, verschilt. Menzis schrijft dat je zonder verwijzing direct naar de audicien kunt. CZ vraagt voor een eerste toestel onder de 67 jaar een verwijzing van een KNO-arts of audiologisch centrum met een audiogram van maximaal negen maanden oud, waarbij ook een triage-audicien mag doorverwijzen, en laat je vanaf 67 jaar zonder verwijzing naar een gecontracteerde leverancier gaan. Daarnaast kan vooraf toestemming nodig zijn, bijvoorbeeld bij een niet-gecontracteerde audicien of bij vervanging binnen vijf jaar. Het protocol wordt beheerd door de Stichting Protocol Hoorhulpmiddelen. In de Kwaliteitsraad daarvan zitten audiciens, zorgverzekeraars, cliënten en een audioloog samen aan tafel. Het protocol wordt op dit moment opnieuw doordacht. Hoe die twee kaders zich tot elkaar verhouden, is het onderwerp van deel 2. ## België: voorschrift, meetbare winst, vaste tegemoetkoming Voor Nederlandse lezers, in het kort. In België begint het traject bij de NKO-arts, die een voorschrift schrijft om een hoortoestel te testen. Een categorie staat daar zelden op, wel vaak inhoudelijk advies, zoals een CROS-oplossing of een unilaterale aanpassing bij doofheid aan het andere oor. Bij de audicien volgt een proefperiode van minstens 28 dagen voor een eerste toestel en 14 dagen bij hernieuwing. Daarna legt de audicien in een testverslag vast wat het toestel werkelijk oplevert, en vult hij bij volwassenen samen met de klant de COSI-vragenlijst in. De NKO-arts beslist over het definitieve voorschrift, de adviserend arts van het ziekenfonds keurt goed. De voorwaarden: minstens 35 dB verlies aan het aan te passen oor, een aantoonbare winst van minstens 5 dB of 5% in spraakverstaanbaarheid, een toestel op de lijst van het RIZIV en een erkende audicien. Na vijf jaar ontstaat opnieuw recht op een tegemoetkoming, voor kinderen na drie jaar. Categorieën kent België niet. Het ziekenfonds, in Vlaanderen ook de mutualiteit genoemd, betaalt een vast bedrag, afhankelijk van leeftijd en van één of twee toestellen. Het RIZIV bepaalt de officiële tarieven en de hoogte van die tegemoetkoming. Wie kiest voor een toestel boven het basisniveau, betaalt een supplement. Geconventioneerde audiciens werken met de afgesproken RIZIV-tarieven; bij een niet-geconventioneerde audicien ligt de tegemoetkoming 25% lager en zijn de prijzen vrij. Sinds maart 2024 moeten audiciens hun tarieven zichtbaar afficheren. Voor aanvullende hoorhulpmiddelen die het ziekenfonds niet of maar gedeeltelijk vergoedt, zoals wek- en waarschuwingssystemen, kunnen slechthorenden in Vlaanderen terecht bij het VAPH (Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap), in Brussel bij Phare en in Wallonië bij AVIQ. ## Twee ontwerpkeuzes Onder de procedures zitten twee verschillende antwoorden op dezelfde vraag: wie bepaalt wat iemand nodig heeft, en waarop? Nederland legt die vraag bij de audicien en beantwoordt haar via het dagelijks functioneren. De vragenlijst is het instrument, de categorie de uitkomst, en daarmee ligt ook het financiële kader vast. België legt de indicatie bij de arts en toetst haar aan meetbare winst. Binnen dat kader is het niveau van het toestel vooral een keuze van klant en audicien, met het supplement als verschil. Er zijn ook raakvlakken. Beide landen hanteren een ondergrens van 35 dB, een vervangingstermijn van vijf jaar voor volwassenen en het uitgangspunt dat je een toestel eerst in je eigen leven uitprobeert. Alleen ligt de minimale duur van die proef in België wettelijk vast. En de COSI kom je aan beide kanten tegen: in België hoort hij bij het dossier, in Nederland helpt hij de doelen van de cliënt scherp te krijgen. In Nederland is de toegang tot de audicien vrij; de sturing zit in de beroepsnorm en in de polisvoorwaarden. Het medische voorschrift en de vastgelegde proefperiode in België bouwen die toets vooraf in, voor iedereen gelijk. In de praktijk werkt dat twee kanten op, en Vlaamse audiciens kennen ze allebei. Voor veel klanten is het geruststellend dat ook een arts heeft meegekeken. Tegelijk kan het oordeel van de arts zo zwaar wegen dat het advies van de audicien er minder toe lijkt te doen. Welke balans je beter vindt, zegt misschien net zoveel over waar je zelf werkt als over de systemen. ## Eén woord, twee beroepen Wie Nederlanders en Vlamingen over hoorzorg hoort praten, struikelt vroeg of laat over één woord: audioloog. In Nederland is dat de klinisch fysicus-audioloog: een academisch opgeleide professional met een postmaster-opleiding, eindverantwoordelijk binnen het audiologisch centrum. In België zijn audioloog en audicien twee beroepstitels binnen hetzelfde paramedische beroep, wettelijk geregeld sinds 2004, met opleidingen op bachelor- en masterniveau. Belgische audiologen werken in ziekenhuizen en revalidatiecentra, maar ook in hoorcentra. Hetzelfde woord, een ander beroep. Handig om te weten voordat je in een overleg over de grens langs elkaar heen praat. ## In deel 2 Twee zo verschillende systemen zouden verschillende uitkomsten moeten opleveren. Dat valt tegen, of mee, afhankelijk van hoe je ernaar kijkt. In deel 2: waar mensen in beide landen afhaken, hoe de beroepsnorm en de polisvoorwaarden zich in Nederland tot elkaar verhouden, en welke vragen we over de grens willen meenemen. *Waar geluid betekenis krijgt.* > **Rectificatie, 23 september 2026.** In de oorspronkelijke versie stond dat je in Nederland zonder verwijzing bij de audicien terechtkunt en dat een verwijzing niet nodig is. Dat was te kort door de bocht. Leveren mag inderdaad altijd, maar voor vergoeding gelden aparte voorwaarden, en daarnaast geldt de zorgplicht van de audicien met eigen verwijscriteria. Ook ontbraken de ondergrens van 35 dB en de route daaronder via KNO-arts of audiologisch centrum, de eis van een verslag van een audiologisch centrum voor kinderen, en het gegeven dat de voorwaarden per zorgverzekeraar verschillen. Die punten zijn toegevoegd naar aanleiding van een aanvulling van een lezer op LinkedIn, waarvoor dank.